« لَوْ لا أَخَّرْتَنا إِلى أَجَلٍ قَرِيبٍ » 77 طبرى و ديگران چنين معنى كرده‌اند چرا بما مهلت نميدهيد كه باجل خود بميريم . « فِي بُرُوجٍ مُشَيَّدَةٍ » 77 ابو الفتوح : قتاده گفته است : يعنى در قلعه هاى محكم . عكرمه گفته است : يعنى كج شده ، ابو عبيده گفته است : يعنى آراسته و مزين و نيز گفته‌اند : يعنى بلند و مرتفع . مجمع از مجاهد و ابن جريج نقل شده است : بروج يعنى قصرها ، سدّى گفته است : يعنى در آن قصرهاى آسمانى ، و بعضى گفته‌اند : يعنى برجهاى آسمان « كه تقسيمات فصول سال مربوط به آنها است در اصطلاح علم هيئت قديم » جبّائى گفته است : يعنى خانه هائى كه در بالاى قلعه و حصارها ساخته باشند ، ابن عبّاس گفته است : يعنى قلعه و حصار . « وَإِنْ تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌ يَقُولُوا هذِه مِنْ عِنْدِ اللَّه وَإِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ تا آخر » 77 ابو الفتوح نوشته است : اين آيه در جهودان و منافقان آمد كه ايشان چون رسول عليه السّلام بمدينه آمد هر گه ايشانرا نكبتى رسيدى و احتياجى و نقصان زرع و ميوه بودى گفتند : اين از شومى اين مرد است ، و اگر ايشان را حصبى و راحتى و نفعى و زيادتى بودى گفتندى اين نعمت از نزديك خدا است ، بعضى ديگر گفتند : مراد بحسنه ظفر و غنيمت است ، و مراد بسيئه قتل و هزيمت . مجمع : اختلاف است كه مقصود از اين جمله چه كسانى هستند ، بعضى گفته‌اند مقصود يهود است كه ميگفتند : از وقتى كه اين مرد ( يعنى پيغمبر ) به شهر ما آمده - است ميوه و زراعت ما كم شده است ، ابن عبّاس و قتاده گفته‌اند : مقصود عبد اللَّه بن ابىّ و ياران او است كه بجنگ احد نرفته‌اند . « فَما لِهؤُلاءِ الْقَوْمِ لا يَكادُونَ يَفْقَهُونَ حَدِيثاً » 78 مجمع : يعنى چه شده است اين منافقين را كه خود را مهيا نميكنند بفهميدن معنى قرآن و بواسطه ى كفر و اعراض از آن دور هستند و مأنوس به آن نيستند و بعضى گفته‌اند : يعنى نميدانند حقيقت آنچه تو براى آنها ميگوئى كه بد و خوب از جانب خدا است .